۱۰ روش تفکر بر عملکرد در تدریس

 

تفکر بر عملکرد Reflection on Action  چیست و چرا بسیار مهم است؟

 

تفکر بر روی عملکرد خودتان مدرسه ای از عقلانیت است              بالتازار گراسیان

 

اگر جرات و جسارت تفکر بر عملکرد خودتان را داشته باشید شما وارد مکتب رشد شده اید. ما رشد نکردیم مگر زمانی که جرات کردیم خودمان را زیر سوال ببریم و خودمان بزرگترین انتقادگر عملکردمان شدیم.

 

اگر بر روی عملکردتان تفکر می کنید یعنی شهامت بررسی وضعیت فعلی و نقاط ضعف و قوتتان را دارید و در مسیر صحیح رشد و پیشرفت قرار دارید.

 

قرار گرفتن در مسیر صحیح یک تخصص است که همگان ندارند

 

یادگیری وظیفه اصلی شاگردان ماست ولی این تنها شاگردان نیستند که بایستی یاد بگیرند بلکه مدرسان نیز باید یاد بگیرند.

مدرسان باید یاد بگیرند که تا بهترین نسخه خودشان باشند و برای تحقق این امر بایستی بازخورد لازم نسبت به روش و شیوه های تدریس خود را دریافت کنند و آماده زیر سوال رفتن عملکردشان باشند و مهمتر از همه انتقادش شدن را با آغوش باز بپذیرند و از این طریق عملکرد خودشان را زیر ذره بین ببرند.

حرف زدن بسیار ساده تر از انجام دادن است

برخی از مدرسان بر روی عملکردشان تفکر می کنند ولی همگان اینطور نیستند و خود را شایسته دریافت چنین هدیه ای نمی دانند

انتقاد شنیدن و زیر سوال رفتن بزرگترین هدیه برای تولد مجدد حرفه شماست

و امیدواریم این مقاله هدیه ای باشد برای شما تا بتوانید بر روی عملکردتان تفکر کنید

با ما باشید با ۱۰ روشی که باعث می شود که شما به یک مدرس متفکر تبدیل شوید

 

تفکر بر تدریس به چه معناست؟

 

 

تدریس متفکرانه به معنای دقت نظر داشتن بر روی اقداماتی است که در محیط آموزشی انجام می دهیم و بفهمیم که چرا این کار را انجام داده ایم. و حال بررسی کنیم که آیا این کار برای ما و شاگردانمان مفید بوده است یا خیر و در صورت لزوم اقدامات جبرانی یا اصلاحی را برنامه ریزی کنیم.

هنگام تفکر کردن شما می توانید اطلاعات مفیدی را در مورد رویدادهای کلاسی جمع آوری کنید. در حین این بررسی و تفکر می توانید اقدامات خودتان را بررسی کرده و موارد و عوامی که منجر به تغییرات و بهبود تدریس های بعدی شما خواهد شد را مشخص کنید.

این سبک از تفکر بر روی عملکرد نمونه ای از مبحث رشد حرفه ای است که از کلاس آموزش شروع می شود.

چرخه این تفکر به صورت زیر است:

۱- تدریس

۲- ارزیابی خودتان از تاثیر تدریس بر یادگیری

۳- توجه به روش های جدید تدریس که می تواند کیفیت یادگیری را ارتقاء بدهد

۴- بکارگیری این ایده ها در عمل

و این فرآیند همیشه ادامه خواهد داشت؛ البته ادامه این فرآیند به میزان علاقه شما به رشد و پیشرفت فردی و حرفه ای بستگی دارد و اصلا یک اجبار نیست.

 

تصور کنید همیشه در شروع کلاس و در بدو ورود زمانی را به مرور مطالب قبلی اختصاص می دهید تا از این طریق مروری بر روی مطالب قبلی داشته باشید و سپس مبحث جدید را تدریس می کنید. شما سالهاست که با این روش تدریس می کنید و معتقد هستید که این شیوه بسیار مفید و کاربردی است و تابحال ضرورتی برای تغییر آن ندیده اید.

ولی سوال مهم است این است که این شیوه حقیقتا از نظر آموزشی صحیح است یا اینکه اعتقاد شما بر صحیح بودن این شیوه است/

اینکه آیا شما تابحال شهامت زیر سوال بردن این شیوه را داشته اید یا خیر؟

آیا از تمام منابع لازم برای بازخورد گرفتن استفاده کرده اید یا خیر؟

اگر پاسخ شما مثبت است یعنی اینکه شما یک ندرس متفکر هستید که شهامت تفکر بر روی عملکردتان را دارید و در این مسیر به دانش و توانایی کافی دست یافته اید ولی اگر پاسخ شما منفی است یعنی اینکه شما بر اساس عادت و یا بر اساس شیوه هایی عمل میکنید که در گذشته صحیح بوده است و در حال حاضر مطمئن نیستید که شیوه شما صحیح است یا خیر. در اینجا شما تفکری بر روی عملکردتان نداشته و هیچ بازخورد صحیحی را از منابع صحیح دریافت نمی کنید.

 

۱۰ روش برای تفکر روی عملکردتان در تدریس 

برای اینکه چشم انداز روشنی از تدریس تان داشته باشید در ابتدا نیازمند جمع آوری اطلاعات هستید که می توانید از روش های زیر استفاده کنید. بدون شک جمع آوری اطلاعات صحیح و کافی به شما کمک میکند تا تصمیم بهتری بگیرید و عملکردتان را بهبود ببخشید.

 

۱- استفاده از برگه خروج 

برگه خروج روش قدتمندی برای پی بردن به میزان فهم شاگردانتان از مبحث آموزش داده شده است. این برگه کمک میکند تا اطلاعات لازم در مورد تدریس را بدست آورید و کاری به محتوی درسی ندارد.

برای اینکار در پایان تدریس ۲ سوال در مورد تدریس را از شاگردان خود بپرسید

 

۲- بر روی طرح درس خود تفکر داشته باشید 

هر زمان که محتوی و مطالب آموزشی را آماده کردید بایستی طرح درس خودتان را تهیه کنید. توصیه ما این است که در پایان طرح درس تان یک فضای خالی را در نظر بگیرید که برای ارزیابی تدریس تان و تفکر بر روی آن بکار میرود. سپس از این ابزار تا جائیکه میتوانید استفاده کنید تا یک مجموعه خوبی از بازخوردها و ارزیابی ها داشته باشید.

13 مزیت آموزش آنلاین که باید بدانید

 

پنل ارزیابی

اطلاعات عمومی

عنوان دوره
عنوان درس
عنوان مبحث
سطح سختی
مدت زمان آموزش

اهداف یادگیری

هدف از این طرح درس
هدف از آموزش این مبحث

نقطه شروع 

نقطه پایان 

مدت زمان آماده سازی درس

تکالیف و تمارین 

تفکر بر روی عملکرد تدریس

سوال
دلیل موفقیت یا عدم موفقیت این مبحث درسی چه بود؟
رفتار و واکنش یادگیرندگان چگونه بود و دلیل ان چه می تواند باشد؟
در تدریس های بعدی ام چه تغییراتی را خواهم داشت؟

 

۴- از پرسشنامه تفکر بر روی تدریس استفاده کنید

گزینه بسیاری مهم و کاربردی برای تفکر بر روی عملکرد مدرسان و مربیان استفاده از پرسشنامه ای است که توسط یادگیرندگان پر خواهد شد. و بهتر است که این پرسشنامه بصورت بی نام پر شود تا افراد بتوانند راحت تر نظر بدهند و شما بازخورد بهتری داشته باشید.

 

فرم بازخورد از یادگیرندگان 

معمولا اینگونه است که مدرسان و مربیان از یادگیرندگان بازخورد می گیرند ولی در مورد عملکرد خودشان بازخوردی نمی گیرند. حال شما این فرصت را دارید تا نظراتتان را در مورد روش تدریس من بیان کنید و بگوئید چه جاهایی خوب بودم و در چه مواردی عملکرد خوبی نداشته ام و یا اینکه کدام قسمت را بخوبی متوجه نشده اید و غیره .

 

۱- کدام قسمت از این درس را خیلی دوست داشتید و چرا؟

۲- اگر بتوانید کدام قسمت از این درس یا مبحث را تغییر می دهید؟

۳- نقاط ضعف و قوت مدرس یا مربی شما کدام است؟

۴- چه پیشنهادی برای بهتر شدن روش تدریس مدرس و یا مربی خودتان دارید؟

 

به سوالات زیر پاسخ دهید و عدد ۱ هرگز ، ۲ به ندرت، ۳ گهگاهی، ۴ اکثرا و ۵ برای همیشه می باشد

 

۱- من معمولا برای حضور در کلاس آماده هستم

۲- در هنگام ارائه دادن و انجام تمارین دقیقا میدانم باید چه کاری انجام دهم

۳- هدف از تمرینات را میدانم و بخوبی برای من شفاف سازی شده است.

۴- نسبت به مشارکت در کلاس و پاسخ دادن تشویق شده و علاقمند می باشم

۵- در مقابل سوالاتم پاسخ شفاف و کامل دریافت میکنم

۶- مدرس با احترام با یادگیرندگان برخورد می کند

۷- مدرس میتواند به شکل موثری بحث های کلاسی را هدایت کند

۸- مدرس میداند چگونه دانش آموزان را به سوال پرسیدن و مشارکت در کلاس ترغیب کند

۹- مدرس مطالب درسی را به وضوح و بصورت کامل تشریح میکند

۱۰- نکات مهم درسی توسط مدرس بخوبی مورد تاکید قرار گرفته و برجسته می شوند

۱۱- در هنگام آزمون پاسخ ها و راهنمایی های مناسبی از سوی مدرس در اختیار یادگیرندگان قرار می گیرد

۱۲- مدرس عمدتا تفکر و فلسفه پشت هر مبحث را بخوبی بیان میکند

۱۳- مدرس میتواند سرعت درس دادن را با توجه به سطح درک یادگیرندگان تنظیم کند

۱۴- مدرس به ما این اجازه را می دهد تا فکر کنیم و حال مساله داشته باشیم

 

در کدام بخش از کلاس تمرکز و توجه کافی را نداشتید؟

در هنگام درس دادن به کدام موضوع خارج از کلاس فکر می کردید؟

احساس شما در طول کلاس به کدام نزدیکتر بود؟

راضی         گیج و مبهم            خسته و کلافه          متفکر          ناامید       خوشحال

 

با استفاده مکرر از این چارت شما میتوانید اقدام به رسم نمودار ارزیابی عملکرد خودتان با کمک برنامه اکسل کنید و از این طریق چشم انداز و دورنمای موفقیت و یا شکست در حرفه اتان را بدست آورید

 

۴- ارزیابی شدن توسط یک مدرس حرفه ای دیگر 

در کنار بازخوردهایی که از شاگردان دریافت می کنید بهتر است از یک مدرس حرفه ای دیگر در کنار خودتان استفاده کنید و تدریس و روش تدریس تان ار از نظر وی هم مورد ارزیابی قرار دهید. از فرد مورد نظر بخواهید که به مدت یکساعت کلاس شما را طی چندین دفعه مشاهده کرده و ارزیابی کند.

حتما از یک فرد حرفه ای استفاده کنید تا دیدگاه درستی در مورد جنبه های مختلف تدریس شما داشته باشد. انجام این کار می تواند یک بازی برد-برد باشد زیرا یا شما از راهکارهای وی استفاده خواهید کرد و یا اینکه او از روش تدریس شما یاد خواهد گرفت.

او بهترین گزینه ای است که می تواند شما را وادار به تفکر بر عملکردتان کند و بازخوردهای مناسبی هم به شما بدهد.

 

۵- از یادداشت برداری استفاده کنید 

روشی با نام Journal Keeping وجود دارد که شامل یک دفترچه در دسترس می باشد که می توانید کامنتها، مشاهدات و ایده هایتان را در حین تدریس یا بعد از تدریس در آن یادداشت کنید؛

این یادداشت ها می تواند در مورد نکات برجسته و مهم باشد، می تواند در مورد اثر بخشی برخی از تمرینات باشد، در مورد اشتباهاتی باشد که لازم است اصلاح شوند، و یا افرادی که در یادگیری موفق عمل نکردند و یا کسانی که نیاز به دریافت حمایت بیشتر دارند.

حال می توانید از این یادداشت ها برای انجام اصلاحیات و تغییرات مناسب و کاربردی برای دفعات بعدی استفاده نمائید. فراموش نکنید که تفکر بر روی عملکردتان نیاز به ابزارهای مکمل دارد و شما نمی توانید تمام این جزئیات را به ذهنتان بسپارید پس بهتر است از ابزارهای گوناگون استفاده کنید.

14 ویژگی یک مدرس و مربی حرفه ای

 

۶- ضبط ویدئویی فرآیند تدریس 

نه تنها می توانید مشکلات و ضعف های خود در حوزه مطالب درسی و روش تدریس را بیابید بلکه می توانید زبان بدن خودتان را بخوبی مورد ارزیابی قرار دهید.

این ابزار نکاتی را به شما نشان می دهد که تا بحال بدان ها توجه نکرده بودید

شما می توانید از این روش های تفکر برای تمام عملکردهای خودتان استفاده کنید ولی نکته مهم این است که ببینید آیا یادگیرندگان شما از ضبط این ویدئو راضی هستند و احساس معذب بودن نمی کنند حتی اگر لنز دوربین به سمت شما باشد باز هم این سوال را بپرسید و نظر خواهی کنید.

 

۷- تفکر ۱ دقیقه ای 

با پیشرفتی که امروز در فن آوری رخ داده است می توان از موبایل ها نیز برای یادداشت برداری استفاده کرد و حتی می توانید از ویس رکوردر نیز برای ضبط صدای خودتان و توضیحی که در مورد موارد یاد شده می دهید استفاده کنید.

یک دقیقه زمان بعد از هر تدریس به خودتان اختصاص دهید و در ویس توضیح دهید که چه اتفاقات خوب و بدی در تدریس رخ داد و چه مواردی مهم هستند.

دقت کنید عنوانی که برای ویس ضبط شده در نظر بگیرید که مناسب و کافی باشد تا بعدا بتوانید بخوبی از آن استفاده کنید.

و به یاد داشته باشید که ارزیابی نکردن مجدد ویس های ضبط شده مثل این است که انگار تفکری صورت نگرفته است.

 

۸- چک لیست عملکرد 

تفکر بر عملکرد یک فرآیند است (یعنی شروع شده و پایانی برای آن متصور نیستیم). در ادامه چک لیستی در اختیار شما قرار می گیرد که با کمک آن می توان عملکرد یک مدرس در تدریس را مورد ارزیابی قرار داد. شما می توانید از این چک لیست هر زمان که بخواهید استفاده کنید.

 

۱- تدریس و یادگیری 

  • عملکرد خودت را مشاهده کن
  • بر روی خودت نظارت داشته باش
  • نوشتن نکات و ایده ها در سریعترین زمان ممکن

۲- تفکر بر روی روش تدریس 

  • بنویسید چه اتفاق مهمی افتاد؟ چرا این اتفاق رخ داد؟
  • چه ارتباطی بین این اتفاق و نظریه ها وجود دارد؟
  • از این اتفاق چه چیزی یاد گرفتم؟
  • چگونه میتوانم از این اتفاق برای طراحی های بعدی استفاده کنم؟

۳- طراحی محتوی برای آینده 

  • یافته هایم را چگونه میتوانم بکار گیرم؟
  • آیا بایستی اقدامات جدید را انجام دهم؟
  • کدام پلن برای افراد حاضر در این کلاس مناسب است؟

۴- تمرین و تکرار

  • تمرینات و تعداد دفعات تکراری که بایستی صورت گیرد

 

۹- نصب برد انگیزه ها، اهداف و رویاها 

وقتی اولین بار شروع به تدریس کردید احتمالا رویایی در سر داشتید که روزی بهترین مدرس در حوزه خودتان شوید، شاگردانتان شما را بپرستند و شما نیز عامل مهمی در ایجاد انگیزه و خوشبختی آنان خواهید شد؛ شما مدرسی شاد و دوست داشتنی خواهید بود که کلاس شما منبع شادی و یادگیری باشد.

با همین تصور شروع به تدریس کردید و تلاش شما برای بهترین مدرس بودن ادامه پیدا کرد. اراده بخش کوچکی از این فرآیند است و ما بقی این مسیر به یادگیری و تلاش شما برای مواجهه با سختی و یاد گرفتن مهارت های جدید است.

عده ای در یک جایی از مسیر معمولی بودن را انتخاب کردند و دست از رشد و پیشرفت برداشتند ولی شما و عده ای دیگر به مسیر ادادمه دادید و رویا و هدفتان را دنبال کردید.

برد خلق و خو ابزار قدرتمندی است که متشکل از الگوهای شما، جملات انگیزشی، جملات آموزشی، تلاش و پشتکار شما، کلماتی که به بهترین شکل توضیف کننده شما هستند و غیره می باشد.

هر چند وقت یکبار می توانید به سراغ این برد بروید و به جایگاهی که در آن قرار دارید بیاندیشید و در مورد جایگاهی که بایستی بدست بیاورید رویا پردازی کنید.

 

۱۰- بهترین و بدترین تحلیل ها 

نوعی تمرین گروهی است که می توانید با همکارانتان انجام دهید که به روش زیر انجام می شود:

۱- بهترین معلم دوران تحصیل خودتان را به یاد بیاورید.

۲- لیستی از ۵ ویژگی، کیفیت و مهارتی که باعث شد بعنوان بهترین گزینه انتخاب شود را بنویسید

۳- حال بدترین معلم خودتان را در نظر بگیرید

۴- لیستی از ۵ ویژگی، کیفیت و مهارتی که باعث شد بعنوان بدترین گزینه انتخاب شود را بنویسید

۵- نوشته های خودتان را با دیگران به اشتراک بگذارید و مواردی را که با دیگران مشترک داشته اید را جداگانه بنویسید

حال شما لیستی از کارهایی که باید انجام دهید و کارهایی که نباید انجام دهید را در اختیار دارید و قدم بعدی برنامه ریزی برای انجام دادن و یا حذف آنها از رفتار خودتان در تدریس است.

تفکر بر عملکرد (Reflection on Action) فرآیندی است جذاب و کاربردی که می تواند مسیر حرفه ای و شغلی شما را بصورت قابل توجهی به سمت حرفه ای شدن  حرفه ای ماندن تغییر دهد.

 

حالا نوبت شماست تا از تجربه هایتان بنویسید . . .

 

 

 

 

 

0 0 رای دهید
کیفیت مقاله
کاربر
Notify of
0 دیدگاه ها
Inline Feedbacks
مشاهده تمام دیدگاه ها
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x