سواد دیجیتال

سواد دیجیتال

سواد دیجیتال (Digital Literacy) چبست و چرا باید با سواد باشیم؟

 

تاثیر فن آوری بر آموزش بقدری گسترش یافته است که هم مدرسان و هم یادگیرندگان نیازمند کسب مهارت های جدید و هم استراتژی های لازم برای بکارگیری این مهارت ها هستند. این مقاله در تلاش است تا سواد دیجیتال را در ابتدا دسته بندی کرده و در ادامه به توضیح و تفسیر آن بپردازد تا هم مدرسان و هم یادگیرندگان بتوانند با بهره گیری از مزیت ها و فرصت های آموزشی قابل ارائه توسط فن آوری به سطح دلخواهشان از موفقیت دست یابند. منظور از سواد در این مقاله همان دانش فرد در یک حوزه خاص را شامل می شود.

 

سواد دیجیتال در حوزه آموزشی را می توان به ۴ بخش عمده تقسیم بندی کرد:

۱- سواد مرتبط با انتقال معنی ( موارد پرینت شده، چند رسانه ای ها، و موبایل )

۲- سواد مرتبط با اطلاعات (جستجوی اطلاعات، سواد اطلاعاتی، سواد و فیلتر کردن سواد)

۳- سواد مرتبط با ارتباطات ( سواد شبکه، سواد مشارکت در اجتماعات و سواد بین فرهنگی)

۴- سواد مرتبط با طراحی و طراحی مجدد ( دانش باز طراحی)

 

انسان همیشه نگران تاثیر فن آوری های جدید بر روی آموزش، سواد، تحصیلات و در مقیاس بزرگتر جامعه بود.

این مساله حتی در مورد سقراط نیز صدق می کرد و وی مخالف نوشتن بعنوان فن آوری زمان خود بود زیرا معتقد بود که نوشتن باعث تضعیف حافظه و به خطر افتادن بحث و تبادل نظر می شود. تا اینکه در سال ۱۴۰۰ میلادی با با پیدایش انتشارات گوتنبرگ انفجار عظیمی در صنعت کتاب رخ داد و تعداد کتاب ها به مقدار قابل توجهی افزایش یافت؛ البته که نگرانی هایی هنوز وجود داشت.

در اوایل رنسانس بود که اراسموس  انسان شناس هلندی گفت من نگران انتشار تعداد زیادی کتاب های احمقانه، بی محتوی و متحجرانه مذهبی و غیره هستم.  زیرا هیچ سنجش و محدودیتی برای میل شدید به نوشتن وجود ندارد زیرا عده ای برای مشهور شدن و عده ای هم برای منافع مالی می نویسند.

 

نکته مهم این است که این اتفاق فقط در مورد کتاب رخ نداد بلکه چنین الگویی در مورد تمام فن آوری های نوظهور و تازه به میدان آمده بشر تکرار شد.

عده زیادی معتقد بودن گمراه کنندگی تلگراف باعث تقویت ارتباطات می شد،

عده ای دیگر معنقد بودند که پیدایش کارت پستال باعث از بین رفتن تمایل مردم به نامه نوشتن برای یکدیگر می شود،

تلفن می تواند باعث برقراری تماس های اجتماعی خطرناک بین افراد شود

کتاب های داستان و طنز میتواند باعث لودگی نوجوانان و جوانان شود

استفاده از تلویزیون و علی الخصوص ویدئو میتواند باعث انحراف اخلاقی و رفتاری انسانها شود پس باید با آن مقابله کرد

و همین وضعیت برای موبایل، شبکه های اجتماعی، هوش مصنوعی و دیگر موارد رخ داد یا رخ خواهد داد  . . .

 

مسئله این است که ذائقه و سلایق و علایق انسانها به تناسب بکارگیری فن آوری ها تغییر خواهد کرد؛ همانگونه که امروز اینستاگرام سبک، ذائقه و سلیقه انسانها را تغییر داده است  در آینده نیز موارد جدیدتری از تغییرات بنیادی را شاهد خواهیم بود.

امروزه شما بعد از آماده کردن میز غذا و قبل از خوردن ترجیح می دهید ابتدا عکسی را از میز گرفته و با دیگران به اشتراک بگذارید و سپس اقدام به خوردن غذا کنید در حالیکه در گذشته چنین رفتاری بسیار مورد سرزنش قرار می گرفت و نوعی توهین و بی احترامی بود ولی امروزه به یک رفتار نسبتا همه پسند تبدیل شده است؛ حتی کسانی که در ابتدا بشدت با این رفتار مقابله میکردند امروزه در مقابل فشار جمع و ترس از طرد شدن از جمع یا هر دلیل دیگری سعی میکنند انعطاف پذیری بخرج داده و با بقیه همره شوند و به این تربیت رفتار خود را تغییر دهند و در موارد بسیاری زیادی نیز مشاهده می شود که به یکی از علاقمندان و طرفداران رفتار چدید تبدیل می شوند.

 

حتی مخالفان سرسخت به صف موافقان پیوستند

 

چهارچوب سواد دیجیتال 

به یاد داشته باشیم که سیستم آموزشی در حال تربیت افراد برای آینده ای ست که در ان استفاده از تکنولوژی یک امر رایج و بسیار ضروری است. ما حتی دقیقا نمی دانیم که در آینده چه مشاغلی وجود خواهند داشت. ما حتی دقیقا نمی دانیم که چه مشکلات اجتماعی و سیاسی در آینده رخ خواهد داد؛ زیرا این مشکلات هر کدام به نوعی شکل جهان را تغییر خواهند داد. در این زمینه اکیدا توصیه می شود آینده پژوه باشید و در مورد آینده پژوهی اطلاعات کافی داشته باشید.

بهر حال لازم است تصویر واضح و مشخصی از توانایی ها و مهارت های مورد نیاز برای آینده داشته باشیم تا بتوانیم حضور موثرتری در دنیای بعد از عصر صنعتی داشته باشیم. دولت ها و علی الخصوص وزارت آموزش و پرورش و وزارت آموزش عالی بهمراه محققان مکررا بر ارتقاء مهارت های خلاقیت، نوآوری، تفکر انتقادی و حل مساله، همکاری و کار گروهی، استقالال و خودکفایی، انعطاف پذیری و در نهایت یادگیری مادام العمر تاکید دارند.

دانشگاه استنفورد

قلب تپنده این مجموعه از مهارتها درگیر شدن با فن آوری های دیجیتال است؛ که نیازمند بهره مندی کافی از سواد دیجیتال و استفاده مفید و موثر از آنهاست تا هر فرد بتواند با دیگران ارتباطات سازنده و هوشمندانه برقرار کند، و در چهارچوب های مجاز فردی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی همکاری های سازنده ای داشته باشد.

”    در واقع هر فرد باید بتواند گفتگوهایی به وسعت تمام دنیا داشته باشد؛ زیرا فن آوری به شما کمک میکند در سطح دنیا شناخته شوید   “

 

مهارت های فردی و اجتماعی لازم برای تفسیر موثر، مدیریت حرفه ای، تولید و به اشتراک گذاشتن معنا و محتوی در کانال های ارتباطی دیجیتال را سواد رسانه ای می گویند.

 

Web 2.0 نسل جدیدی از ابزارهای تحت وب هستند نظیر وبلاگ ها، ویکی ها و سایت های شبکه های اجتماعی هستند که تمرکز اصلی آنها بر روی ارتباطات، به اشتراک گذاری محتوی، همکاری و مشارکت است که باعث می شود افراد از کاربران معمولی و مصرف کننده به افراد فعالی تبدیل شوند که در تولید محتوی نیز سهم دارند

 

نتیجه یک تحقیق بسیاری جالب در دنیا که توسط شرکی در سال ۲۰۱۰ به ثمر نشست نشان داد که سیستم های آموزشی زمان بسیاری زیادی را صرف آموزش خواندن و نوشتن می کردند و اصرار زیاد و عجیبی بر روی مطالعه کتاب های مختلف داشتند و در نقطه مقابل زمان اندکی را صرف آموزش کامپیوتر به دانش آموزان و دانشجویان می کردند در حالیکه مدت زمان استفاده افراد از کامپیوتر بسیاری بیشتر از کتاب بوده است.

”  باید سواد دیجیتال را جایگزین سواد چاپی کنیم  “

 

شاید یک زمانی جایی در گذشته ما نیازی به داشتن سواد کامپیوتر به صورت تخصصی تر نداشتیم ولی همانطور که همیشه و در تمام مقاله ها گفتیم ” جهان داره تغییر میکنه” و شما نمی تونید با قوانین جهان قبلی در دنیای امروز موفق باشید.

بنابراین معلمان و دانشجویان علاوه بر اتصال به اینترنت نیازمند داشتن دانش کافی نرم افزاری و سخت افزاری نیز هستند. کامپیوتر های شخصی به لپ تاپ تبدیل شد و لپ تاپ ها به موبایل های هوشمند و انها نیز به تب لت هایی با سایزهای مختلف تبدیل شدند و این روند همچنان ادامه دارد و سیستم های آموزشی نیز از کتاب محوری به سمت استفاده از کامپیوترهای کوچک و قابل حمل در حرکت هستند که به خود دانش آموزان و دانشجویان تعلق دارد نه سیستم آموزشی؛ و این واقعیت دارد و در حال رخ دادن است.

امروزه بسیاری از سیستم های آموزشی به سمت BYOD  Bring your own device یعنی سیستم خودت را به همراه داشته باش در حرکت هستند و به دانش آموزان توصیه می کنند از بین سیستم های پیشنهادی سیستم مورد نظر خودشان را تهیه کرده و بهمراه بیاورند.

 

 

خود سیستم های آموزشی نیز از ویدئو پروژکتورها و وایت بردهای لمسی استفاده می کنند

دانش آموزان می توانند از سیستم پاسخ فردی  Clickers استفاده کنند و پاسخ های مورد نظرشان را تایپ کنند تا در صفحه نمایش معلم نمابش داده شود.

سیستم جذاب دیگری که در حال حاضرسرو صدای زیادی به پا کرده است چاپگرهای سه بعدی هستند که هر روز بیشتر از آنها خواهیم شنید.

 

نیل سلوین معتقد است که :

عوامل درونی و بیرونی بسیاری زیادی ما را به سمت استفاده از تکنولوژی در آموزش سوق می دهند که در این میان عوامل بیرونی دربرگیرنده نیاز دانش آموزان به برخورداری از مزایای زندگی اجتماعی، کارآفرینی و استخدام و زندگی شهروندی هستند تا آنها را برای زندگی در محیط بیرون از کلاس آماده کنند. و در عین حال باعث یادگیری عمیق تر و سطح بالاتر آنها در کلاس درس شود.

 

پس تغییرات قابل توجهی که در چشم انداز ارتباطی انسانها رخ داده است باعث شده که بکارگیری فن آوری در آموزش به مبحثی فراتر از سواد چاپی تبدیل شود و به بحث داغ و حیاتی در زندگی فردی، اجتماعی، تحصیلی و حرفه ای انسانها تبدیل شود. و انتظار میرود که هر چه زودتر مدرسان ایرانی به سمت تسلط نرم افزاری و سخت افزاری در فن آوری های بروز حرکت کنند و این زمینه سازی را نیز در مورد یادگیرندگان خودشان هم داشته باشند.

 

شما در این مورد چه فکر میکنید؟

 

0 0 رای دهید
کیفیت مقاله
کاربر
Notify of
0 دیدگاه ها
Inline Feedbacks
مشاهده تمام دیدگاه ها
0
Would love your thoughts, please comment.x
()
x